Mardin Dedektif olarak bir işi hangi sırayla yürüttüğümüzü burada anlatıyoruz. Sıra her işte aynıdır; değişen, sorunun kendisi ve sahanın nerede kurulacağıdır. Sıranın amacı, ne alacağınızı işin başında bilmenizdir: neye bakılacağı, kaç gün çalışılacağı ve sonunda elinize nasıl bir kayıt geçeceği iş başlamadan bellidir.
Ön görüşme
Her iş bir konuşmayla başlar. Durumu bulunduğunuz yerden, yazarak ya da konuşarak anlatırsınız; adınızı söylemeniz, belge göndermeniz ya da bir şeye söz vermeniz gerekmez. Bu konuşmanın amacı üç soruya cevap bulmaktır: istek yürütülebilir bir iş mi, cevabı aranacak soru tam olarak ne ve saha hangi ilçede, hangi mahallede kurulacak.
Sorduğumuz soruların tek amacı işi doğru kurmaktır. Bir soruya cevap vermek istemezseniz bunu söylemeniz yeter. İsteğin meşru bir sebebe dayanıp dayanmadığı da burada konuşulur; örneğin bir adres aranıyorsa kişiyi neden aradığınız işin en başında açıkça yazılır. Konuşma sonunda işi yürütüp yürütemeyeceğimizi ve yürütülecekse nasıl bir çalışma olacağını açıkça söyleriz; karar sizindir, bu konuşma sizi bir işe bağlamaz.
Soru, kapsam ve ücret yazıya geçer
İşe karar verildiğinde konuşulanlar yazılı bir kapsama dönüşür. Kapsamda cevabı aranan soru bir iki cümleyle, bakılacak yer ilçe ve mahalle düzeyinde, sahada kaç gün çalışılacağı ve ücret yer alır. Ücret işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir; tutar bu kapsamla birlikte, iş başlamadan konuşulur.
Kapsamın yazılı olması iki tarafı da korur. Siz neyin yapılacağını ve neyin yapılmayacağını önceden bilirsiniz; biz de soruya yaramayan bir yöne kaymayız. Kapsam size yazılı olarak iletilir ve onayınızla kesinleşir; onaylamadan önce her satırı sorabilir, değişmesini istediğiniz yeri söyleyebilirsiniz. Çalışma sırasında kapsamın dışına çıkmak gerekirse bu önce sizinle konuşulur.
Saha
Saha çalışması kapsamda yazan yerde ve günlerde yürür. Bakılan yer her zaman herkesin girip çıkabildiği açık alandır; bir evin, bir iş yerinin ya da kapalı bir alanın içi çalışmanın konusu olmaz. Saha boyunca araştırılan kişinin kendisine de çevresine de yaklaşılmaz; bilgi soru sorarak toplanmaz.
Sahada görülen her şey o anda tarihiyle ve saatiyle not edilir. Beklenmedik bir durum çıkarsa, örneğin bakılacak yer kapanmış ya da başka bir yere taşınmışsa, bu da olduğu gibi kayda geçer. Görülmeyen de not edilir: bir yerde beklenen şeyin olmadığını bilmek, raporun en az görülen kadar önemli bir parçasıdır. Çalışmanın sonunda ne görüleceği önceden bilinemez; söz verilen, kapsamda yazan yerlere ve günlere bakılması ve görülenin olduğu gibi yazılmasıdır.
Teslim
Son saha gününden sonra rapor yazılır ve size ulaştırılır. Raporda gün gün nerede bulunulduğu, o sırada ne görüldüğü, alınabildiyse fotoğraflar ve bakılıp bir şey görülmeyen saatler yer alır. Yorum ve hüküm yazılmaz; ne anlama geldiğini raporu okuyan siz belirlersiniz. Raporun bir başvuruda ya da bir süreçte nasıl kullanılacağı da sizin kararınızdır. Birden çok gün çalışıldıysa her gün raporda ayrı bir bölümdür; fotoğraflar ayrı bir dosyada toplanmaz, ait oldukları satırın yanında durur.
Rapordan sonra aklınıza takılan bir şey olursa sorabilirsiniz. Rapor beklediğinizi göstermediyse bunun ne anlama geldiğini şüpheniz doğrulanmazsa yazısında ayrıca anlattık.
Geri çevrilen istekler
Her istek iş olarak kabul edilmez. Meşru bir sebebe dayanmayan, birinin özel alanına girmeyi gerektiren ya da birine zarar verme ihtimali taşıyan istekler ön görüşmede geri çevrilir. Çalışma yürürlükteki kuralların izin verdiği ölçüde yürür: kimsenin telefonuna, mesajlarına ya da hesaplarına erişilmez, resmî kayıtlardan sorgu yapılmaz, kimse adına başka biri gibi davranılmaz. Bir isteği geri çevirdiğimizde nedenini de açıkça söyleriz; bazen aynı ihtiyacın kurallar içinde kalan bir karşılığı vardır ve onu birlikte konuşabiliriz.