Başlarken
Türkiye’de özel dedektiflik yasal mı?
Türkiye’de özel dedektifliği ayrıca düzenleyen bir meslek yasası ya da devletin verdiği bir dedektiflik belgesi yoktur; bu yüzden işin meşruluğu kullanılan yönteme bağlıdır. Kimsenin özel alanına girmeden, herkesin görebildiği yerde görüleni kayda geçirmek bu yöntemlerin içinde kalır. Bir kişinin telefonuna, yazışmalarına ya da evine uzanan, resmî kayıtlardan bilgi çıkaran yollar ise kim kullanırsa kullansın yasaktır. Mardin Dedektif bu ayrımın ilk tarafında çalışır; yöntemin nerede durduğu görüşme ve rapor sayfasında da anlatılıyor. Bir dedektife başvururken bakılacak şey de budur: size hangi yöntemle çalışılacağının açıkça söylenip söylenmediği ve yöntemin bu sınırın içinde kalıp kalmadığı.
Ön görüşme bir şeye bağlar mı?
Bağlamaz; ön görüşmenin amacı durumunuzu anlatmanız ve işin yürütülebilir olup olmadığını öğrenmenizdir. Konuşmadan sonra düşünmek, başka bir zaman yeniden yazmak ya da hiç dönmemek sizin seçiminizdir. Ücret ve iş için verilecek söz ancak kapsam yazılı hâle geldiğinde konuşulur. İş yürütülmese bile ön görüşmede anlattıklarınız başka bir amaçla kullanılmaz ve kimseyle paylaşılmaz.
Adımı vermeden anlatabilir miyim?
Anlatabilirsiniz; ilk görüşmede adınızı söylemeniz gerekmez. Durumu, aklınızdaki soruyu ve yerin hangi ilçede olduğunu anlatmanız, işin değerlendirilmesi için yeterlidir. Adınızı ne zaman ve ne ölçüde paylaşacağınız iş belirginleştikçe sizinle konuşulur. İş yürütülecekse kapsamın yazılması ve raporun size ulaşması için nasıl iletişim kurulacağı belirlenir; bu, adınızın araştırılan kişiye ya da bir başkasına bildirileceği anlamına gelmez.
Yüz yüze görüşmek gerekir mi?
Gerekmez; konuşma uzaktan, telefonda ya da WhatsApp yazışmasında yürür. Bunun için bir yere gelmeniz, kimseyle buluşmanız ya da kendi adresinizi vermeniz istenmez. Telefonla konuşmanın rahat olmadığı bir ortamdaysanız iş yazışmayla da ilerleyebilir; önemli olan, durumu sizin için rahat olan yoldan anlatabilmenizdir.
WhatsApp’tan yazmak yeterli mi?
Yeterli; durumu yazarak anlatmak size daha rahat geliyorsa WhatsApp’tan yazmanız işi başlatır, isterseniz sesli mesaj da bırakabilirsiniz. Konuşarak anlatmayı tercih ederseniz Ara düğmesi telefon görüşmesini açar; uzun bir anlatım için e-posta da bir seçenektir. Hangi yolu seçtiğiniz, işin nasıl yürüyeceğini değiştirmez. İlk mesaja ilçe ve mahalle adını eklemeniz, sonradan sorulacak soruları azaltır.
Gizlilik
Anlattıklarımı kimler bilir?
Anlattıklarınızı yalnız işinizi yürüten kişiler bilir. Başvurunuz başka bir işte konuşulmaz, başka bir müşteriye ya da kuruma aktarılmaz; yazışmalarınız ve rapor, işi yürüten kişilerin dışında kimsenin erişemediği yerlerde tutulur. İş bittiğinde rapor da yalnız işi isteyen kişiye verilir ve onu kiminle paylaşacağınıza siz karar verirsiniz. Bilginin başvurudan rapora kadar izlediği yol anlattıklarınızın kimde kaldığı yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Araştırılan kişi öğrenir mi?
Araştırılan kişiye başvurunuzdan hiçbir yoldan söz edilmez; ona, ailesine ya da çevresine soru sorulmaz ve onunla temas kurulmaz. Öğrenmesine yol açabilecek adımlar baştan işin dışında tutulur. Yine de açık alanda yürüyen hiçbir çalışma için bunun ihtimalinin sıfır olduğunu söylemek doğru olmaz; bu yüzden işin hangi yerlerde ve hangi ölçüde yürüyeceği sizinle birlikte belirlenir. Araştırılan kişi sizi ve çevrenizi çok yakından tanıyorsa ya da işin yeri bu ihtimali artırıyorsa, bu açıkça konuşulur ve çalışmanın biçimi buna göre seçilir.
Ailemden birine haber verilir mi?
Ailenizden hiç kimseye sizin bilginiz dışında haber verilmez. Size dönülürken de bu gözetilir: hangi yoldan ve hangi saatlerde aranmak ya da yazılmak istediğinizi söylemeniz yeter. Aileden kimin işten haberi olacağına yalnız siz karar verirsiniz.
Ücret ve süre
Ücret neye göre değişir?
Ücret işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir. Aynı konu iki ayrı başvuruda farklı tutar çıkarabilir: adresin baştan belli olup olmaması, bakılacak yerin uzaklığı ve kaç farklı günün gerektiği bu farkı yaratır. Bu yüzden önceden ilan edilmiş tek bir tutar yoktur; tutar, soru ve saha netleştikten sonra yazılı kapsamla birlikte söylenir. Hazırlığın tutara nasıl yansıdığını ücret yazısı ayrıntısıyla anlatıyor.
Habersiz ek ücret çıkar mı?
Tutar iş başlamadan yazılı kapsamla birlikte belirlenir ve kapsam değişmedikçe değişmez. Çalışma sırasında kapsamın genişlemesi gerekirse bu önce sizinle konuşulur; devam edip etmeme kararı sizindir. Kapsamda hangi günlerin ve hangi yerlerin yazdığına bakmanız, tutarın neyi karşıladığını görmenizi de sağlar.
İş ne kadar sürer?
Bir işin süresi, sorunun neye bakmayı gerektirdiğine ve sahanın hangi ilçede kurulduğuna göre değişir; bu yüzden önceden genel bir gün sayısı vermek yanıltıcı olur. Kaç gün çalışılacağı, sizinle konuşulup kapsam yazılırken belli olur. Raporun hangi tarihte elinize geçeceğini de bu konuşmada sorabilirsiniz. Önünüzde bir tarih varsa, örneğin bir tapu günü ya da söz tarihi yaklaşıyorsa, bunu baştan söylemeniz planın o tarihe göre kurulmasını sağlar.
Bir şey çıkmazsa ne olur?
Rapor yine teslim edilir ve hangi gün, nerede, neye bakıldığını, beklenen şeyin görülmediğini açıkça yazar. Bu da bir sonuçtur: şüphenin bakılan parçası için elinizde artık tarihli bir kayıt vardır ve sonraki adımı daha az belirsizlikle seçersiniz. Bu durum şüpheniz doğrulanmazsa yazısında ayrıca ele alınıyor.
Rapor ve yöntemin sınırı
Raporda ne olur?
Raporun gövdesi gün gün ilerleyen bir kayıttır: her satırda tarih, saat, yer ve görülen yazar. Görüntü alınabilen anlarda fotoğraf o satıra eklenir. Bakılan ama bir şey görülmeyen zaman dilimleri de rapordadır, çünkü bunlar da sorunuzun cevabının parçasıdır. Raporda kimin ne yaptığına dair bir yargı bulunmaz. Rapor, işin başında yazılan kapsamla birlikte okunur; böylece hangi soruya, hangi yerde ve kaç gün bakıldığını kendiniz karşılaştırabilirsiniz.
Rapor mahkemede kullanılır mı?
Rapor tarihli ve sıralı bir kayıt olarak hazırlanır; nerede ve nasıl kullanılacağı ise sizin ve hukuki konularda danıştığınız kişinin kararıdır. Raporda yorum yer almadığı için onu okuyan herkes aynı kaydı görür. Dil de buna göre tutulur: görülen, saati ve yeriyle yazılır; bir sonuca varan ya da birini suçlayan cümle bulunmaz.
Fotoğraf olur mu?
Açık alanda görüntü alınabilen anlar rapora fotoğrafıyla girer. Her anın fotoğrafı olmayabilir: mesafe, ışık ya da yerin durumu buna izin vermediğinde o an yalnız yazıyla kaydedilir. Fotoğraflar dışarıdan, herkesin bulunabildiği yerden alınır; kapalı alanların içi kayda girmez. Rapordaki her fotoğrafın tarihi ve saati, yanında durduğu satırla aynıdır.
Telefon, mesaj ya da hesap incelenir mi?
Kimsenin telefonu, mesajları ya da sosyal medya hesapları incelenmez. Bunlara izinsiz erişmek suçtur ve böyle bir yolla elde edilen bilgi, isteyen kişiyi de zor durumda bırakır. Kendi telefonunuzdaki yazışmaları göndermeniz de istenmez. Çalışma yalnız açık alanda görülene dayanır; raporun değeri de buradan gelir.
Hangi isteklere hayır denir?
Meşru bir sebebe dayanmayan, birine zarar verme ihtimali taşıyan ya da yöntem sınırını aşan isteklere hayır denir. Ayrılmış bir eşin ya da eski bir partnerin yeni adresi aranmaz; şiddet ya da koruma kararı ihtimali olan bir durumda kimsenin adresi verilmez. Evde çocuk teslimi gibi aile içi anlarda gözlem yapılmaz. Geri çevirmenin nasıl işlediği görüşme ve rapor sayfasının son bölümünde anlatılıyor.
İlçeler
Hangi ilçelerde çalışılıyor?
On ilçenin hepsinde çalışılır; Artuklu ve Kızıltepe’den Midyat, Nusaybin, Derik, Mazıdağı, Savur, Ömerli, Dargeçit ve Yeşilli’ye kadar. Her ilçenin kente yaklaşık uzaklığı ve adres notu ilçeler sayfasında duruyor; Artuklu, Kızıltepe ve Midyat’ın ayrıca kendi sayfası var. İlçe merkezlerinin dışındaki kırsal mahalleler de bu kapsamdadır; köy diye bilinen bir yerin bugün hangi ilçenin mahallesi olduğu işin başında bulunur.
Mardin dışından yazabilir miyim?
Yazabilirsiniz; Mardin’de yürütülecek bir iş için nereden yazdığınızın önemi yoktur. Konuşma uzaktan yürür, saha ise işin bağlı olduğu Mardin ilçesinde kurulur.
İlçede oturuyorum, il merkezine gelmem gerekir mi?
İl merkezine gelmeniz gerekmez; konuşma bulunduğunuz yerden telefonla ya da WhatsApp’tan yürür. Saha, bakılacak yerin hangi ilçede olduğuna göre kurulur; sizin nerede oturduğunuz bunu değiştirmez. Dargeçit, Derik ya da Nusaybin gibi kente uzak ilçelerde de iş aynı sırayla ilerler; uzaklık yalnız yolun plana girmesi demektir.